Cluster
จาก SSM Wiki
บริการของกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
การรวมกลุ่มอุตสาหกรรม
เนื้อหา |
ความหมาย
- ในการแข่งขันภายใต้ระบบการค้าเสรีที่มีความรุนแรงมากขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งข้อตกลงการค้าเสรีทวิภาคี ที่เปรียบเสมือนพายุการค้าเสรี ลูกใหม่ที่ถาโถมเข้าใส่ธุรกิจและอุตสาหกรรมไทยในปัจจุบัน ทำให้ขีดความสามารถทางการแข่งขันของภาคอุตสาหกรรมไทยกลายเป็นประเด็นที่สำคัญ และรัฐบาลปัจจุบัน ได้ให้ความสำคัญในเรื่องดังกล่าวเป็นอย่างมาก โดยได้กำหนดให้การเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศเป็นวาระแห่งชาติและให้มีการจัดตั้งคณะกรรมการพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศ ซึ่งมี ฯพณฯ นายกรัฐมนตรีเป็นประธาน โดยที่ผ่านมาได้มีการกำหนดวิสัยทัศน์ประเทศไทย และได้มีการศึกษาเรื่องการพัฒนาขีดความสามารถในการแข่งขันของไทย โดยมีศาสตราจารย์ ไมเคิล อี. พอร์เตอร์ ผู้ที่ได้รับการยกย่องว่าเป็นนักวางแผนกลยุทธ์แห่งศตวรรษเป็นหัวหน้าคณะวิจัย และได้กำหนด ยุทธศาสตร์เศรษฐกิจและแผนปฏิบัติการเพื่อเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของประเทศไว้อย่างชัดเจน และหนึ่งในกลยุทธ์ดังกล่าว คือ การส่งเสริมการพัฒนาเครือข่ายวิสาหกิจ หรือ คลัสเตอร์ ซึ่งเป็นกลไกหรือเครื่องมือที่ช่วยให้ภาคธุรกิจอุตสาหกรรมมีการพัฒนาแบบองค์รวม และนำไปสู่การเติบโตอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
- กรมส่งเสริมอุตสาหกรรม ในฐานะหน่วยงานให้การสนับสนุนและพัฒนาขีดความสามารถของอุตสาหกรรม ได้เล็งเห็นถึงประโยชน์และความจำเป็นที่จะต้องพัฒนาและยกระดับผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมให้ได้ศึกษาสัมผัส และเรียนรู้ถึงแนวทางในการประกอบธุรกรรมและการผลิต โดยอาศัยคลัสเตอร์เป็นเครื่องมือโดยที่ผ่านมากรมส่งเสริมอุตสาหกรรมได้คัดเลือกและดำเนินการ คลัสเตอร์นำร่อง ได้แก่ คลัสเตอร์อุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์ในเขตกรุงเทพฯ และปริมณฑล คลัสเตอร์อุตสาหกรรมชิ้นส่วนยานยนต์ และเครื่องจักรกลในจังหวัดชลบุรี คลัสเตอร์แปรรูปอาหารในเขตกรุงเทพฯและปริมณฑล คลัสเตอร์ผลิตภัณฑ์สปาในเขตกรุงเทพฯและปริมณฑล คลัสเตอร์อุตสาหกรรมเสื้อผ้าสำเร็จรูปในจังหวัดชัยภูมิ คลัสเตอร์ผ้าไหมในจังหวัดขอนแก่น และคลัสเตอร์อุตสาหกรรมแปรรูปไม้ยางพาราในจังหวัดสุราษฎร์ธานี เป็นต้น
ความสำคัญ
- วัตถุประสงค์ : เพื่อกระตุ้นให้ผู้ประกอบการวิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อมรวมทั้งผู้ที่มีส่วนได้ส่วนเสียในการพัฒนาคลัสเตอร์เกิดความตระหนักและเห็นความสำคัญของการรวมกลุ่มเป็นพันธมิตรทางธุรกิจ, พัฒนาให้เกิดการรวมกลุ่มอุตสาหกรรมและการดำเนินการของ คลัสเตอร์ที่มีการกำหนดทิศทาง เป้าหมายและกลยุทธ์ รวมทั้งแผน ปฏิบัติการในการเพิ่มขีดความสามารถในการแข่งขันของวิสาหกิจที่ชัดเจน, ส่งเสริมให้เกิดความร่วมมือในการดำเนินการพัฒนากลุ่มอุตสาหกรรม โดยการหาแนวทาง ร่วมกัน มีการแลกเปลี่ยนข้อมูล ความรู้และประสบการณ์ รวมทั้งการพัฒนาผลิตภัณฑ์และสร้างสรรค์นวัตกรรมใหม่ๆ เพื่อให้เกิดประสิทธิภาพในการบริหารจัดการ ทั้งในด้านการตลาด การผลิตและบุคลากร, สร้างศักยภาพในการแข่งขันให้วิสาหกิจสามารถตอบสนองความต้องการของลูกค้าที่เปลี่ยนแปลงอย่างรวดเร็ว ทั้งในและต่างประเทศอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน
- ขั้นตอนการดำเนินงาน : ในการพัฒนากลุ่มอุตสาหกรรมได้.แบ่งขั้นตอนการดำเนินงานเป็น 3 ระยะ คือ
- ระยะที่ 1 ขั้นทำการศึกษา สำรวจ วิเคราะห์วินิจฉัย ปัญหาและแนวทางแก้ไข เพื่อพัฒนากลุ่มอุตสาหกรรมเป้าหมาย โดยมีการจัดทำแผนแม่บท แผนปฏิบัติการ และกำหนดโครงการต่าง ๆ รวมทั้งจัดตั้งคณะกรรมการเพื่อรองรับการดำเนินงานของกลุ่ม
- ระยะที่ 2 คัดเลือกโครงการนำร่องภายใต้แผนแม่บทและแผนปฏิบัติการที่กำหนดไว้ มาปฏิบัติจริง
- ระยะที่ 3 นำผลการดำเนินงานที่ได้มาพิจารณาประมวลผลและจัดทำเป็นรายงาน
หลักเกณฑ์
- กลุ่มเป้าหมาย : วิสาหกิจขนาดกลางและขนาดย่อม, หน่วยงานภาครัฐและเอกชนที่เกี่ยวข้องในการพัฒนากลุ่มอุตสาหกรรม, สถาบันการศึกษา สถาบันวิจัยต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง, สถาบันการเงินที่เกี่ยวข้อง, สมาคม ชมรมการค้า ที่เกี่ยวข้อง
- ตัวชี้วัดความสำเร็จ : จำนวน Cluster เพิ่มขึ้น, Cluster เดิมยกระดับขึ้น, จำนวน SMEs ที่เป็นสมาชิก Cluster เพิ่มขึ้น, มูลค่าผลผลิตของ Cluster เพิ่มขึ้น, มูลค่าการส่งออกของ Cluster เพิ่มขึ้น, แต่ละ Cluster ต้องมีผู้ประสานงานเครือข่าย (CDA) อย่างน้อย 2 คน
Clustering : เรื่องเล่า ท่านอธิบดีกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม
- ภายหลังการประกาศผลการแข่งขันประกวดกิจกรรมสร้างวัฒนธรรมการทำงานในหน่วยงาน ภายใต้โครงการสร้างสังคมการประกอบการ เมื่อวันที่ 10 มิถุนายน 2551 ทีมกาสะลองมีโอกาสได้ร่วมรับประทานอาหารกลางวันร่วมกับ ท่านอธิบดีกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม (นายปราโมทย์ วิทยาสุข) ทีมงานส่วนสร้างสังคมผู้ประกอบการ และวิทยากร(คณะกรรมการตัดสินการแข่งขัน A+) ในการสนทนาช่วงหนึ่ง ท่าน อสอ. ได้เล่าให้ฟังถึงแบบอย่างของ Clustering จากพฤติกรรมของฝูงหมาป่า โดยกล่าวถึงการล่าเนื้อหาอาหารของหมาป่าที่แต่เดิมออกล่าโดยลำพัง แต่เมื่อสัตว์ป่าขนาดเล็กในป่าลดน้อยลง หมาป่าจำเป็นต้องล่าสัตว์ที่มีขนาดใหญ่ขึ้น แต่ด้วยกำลังเพียงลำพังหมาป่าตัวเดียวจึงไม่ค่อยจประสบความสำเร็จเท่าไรนัก ด้วยสถานการณ์ที่เป็นอุปสรรคต่อความอยู่รอด หมาป่าจึงรวมกลุ่มกันเพื่อล่าสัตว์ขนาดใหญ่เป็นอาหาร แต่การร่วมกันล่าในครั้งแรกๆ ฝูงหมาป่าที่เพิ่งมีการรวมฝูงใหม่ๆ ก็ไม่ประสบความสำเร็จเท่าที่ควร เนื่องจากหมาป่าทุกตัวเคยชินกับการตระปบและกัดเยื่อบริเวณลำคอ ดังนั้นนักล่าทุกตัวจึงมุ่งกัดบริเวณเดียวกัน ทำให้การกัดไม่ถนัดดูเหมือนการแย่งกันกัด และบางทีก็มีการกระทบกระทั่งกันเอง หลังจากที่นักล่าได้รับบทเรียน มันจึงแบ่งหน้าที่ตามขนาดและกำลังของหมาป่าแต่ละตัว การออกล่าครั้งต่อมาจึงมีประสิทธิภาพมากขึ้น บางตัวก็กัดขา บางตัวก็กัดคอ เมื่อได้อาหารแล้วก็จะให้จ่าฝูงกินเนื้อก่อน และแต่ละตัวก็จะกินเป็นลำดับถัดไป ซึ่งแต่ละคัวก็จะกินได้ตามกำลังหรือศักยภาพของตนเอง
- ปัจจุบันธุรกิจ SMEs ประสบปัญหาความสามารถในการแข่งขัน เนื่องจากต้นทุนการผลิตสูง ความต้องการของผู้บริโภคมีความซับซ้อนและหลากหลายมากขึ้น การผลิตสินค้าที่มีคุณภาพตอบสนองความต้องการของผู้บริโภคมีความเชื่อมโยงเกี่ยวเนื่องกัน ตั้งแต่วัตถุดิบถึงสินค้าสำเร็จรูป รวมถึงระบบริหารจัดการต่างๆ เช่น การบริหารโซ่อุปทานและโลจิสติกส์ ดังนั้นผู้ผลิตอุตสาหกรรมที่ต่อเนื่องและเกี่ยวข้องทั้งหมด ควรรวมกลุ่มสร้างความเข้มแข็งและหาตลาดใหญ่เพื่อความอยู่รอด เหมือนกับฝูงหมาป่าที่รวมตัวกันล่าเนื้อขนาดใหญ่ ซึ่งการทำธุรกิจก็เช่นกัน เพราะที่ผ่านมาบริษัทข้ามชาติหลายแห่งได้รวมกิจการในการเจาะตลาด โดยเฉพาะการนำสินค้าราคาถูกจากประเทศเพื่อนบ้านมาจำหน่าย ในไทย เช่น รองเท้า เสื้อผ้าสำเร็จรูป เป็นต้น หากรัฐบาลและภาคเอกชนไม่มีมาตรการรวมกลุ่มช่วยเหลือกันและกัน อาจทำให้ธุรกิจของคนไทยขาดทุนจนปิดกิจการหลายแห่งแน่นอน
- “ปัจจุบันสินค้าจากจีนนำมาขายในไทยหลายประเภท ซึ่งผู้บริโภคจะชอบของถูก และสีสันสวยงาม แต่ของไทยมีราคาแพงกว่าหลายเท่าตัว เหตุต้นทุนการผลิตสูง ดังนั้นจำเป็นต้องส่งเสริมให้รวมกลุ่มเพื่อลดต้นทุนและไม่ให้ราคาแตกต่างกันนัก โดยสาเหตุที่ยกตัวอย่างฝูงหมาป่าล่าเนื้อก็เปรียบกับการรวมกลุ่มของเอสเอ็มอีที่ล่าตลาดไม่เช่นนั้นจะไม่รอด เช่น เครื่องนุ่งห่มและกลุ่มทอ รวมกันในส่วนของโรงงาน ปั่นด้าย ทอผ้า ฟอกย้อม ตัดเย็บเสื้อ เพราะทั้งหมดไม่ใช่คู่แข่งขัน แต่เป็นธุรกิจที่สนับสนุน รวมถึงการพัฒนาสินค้าร่วมกันซึ่งหากต้นทุนต่ำก็จะขายในราคาถูกลง และเชื่อว่าจะดึงลูกค้าให้กลับมาซื้อสินค้าของผู้ผลิตไทยได้อีกครั้ง” ท่านอธิบดีกรมส่งเสริมอุตสาหกรรม กล่าว
